فواید شگفت انگیز گردو برای سلامتی

20 آذر 1390

گردو از قدیم سمبل عقلانیت بوده است زیرا دانه آن در پوششی داخل پوسته آن قرار دارد، درست مثل مغز! آجیل و خشکبار موادمغذی پرفایده بسیاری در خود دارند، به‌ویژه اسیدهای چرب مفید که برای سلامت بدن لازمند.

۳۰ نوع مختلف کشت گردو وجود دارد. سه نوع متداول آنکه برای اهداف تجاری تولید می‌شوند گردوی انگلیسی یا ایرانی، گردوی سیاه و گردوی سفید یا باترنات است. گردو در ایران، امریکا، رومانی، فرانسه، ترکیه و چین کشت می‌شود. بعد از کشت، حدوداً چهار سال طول می‌کشد تا این گیاه اولین محصول خود را به بار بنشیند.

طی هر فصل، میوه‌ها تا مرداد ماه که پوسته ضخیم سبز رنگ شروع به شکسته شدن و نشان دادن پوسته قهوه‌ای کمرنگ داخلی می‌کند، برای برداشت آماده می‌شوند. گردو‌ها شکلی تقریباً کروی و ۱۵-۱۰ گرم وزن دارند.

از لحاظ ساختاری، مغز گردو از دو لپه ناهموار و موج‌دار تشکیل شده است که رنگی تقریباً سفید دارد و با یک پوسته نازک و سبک پوشیده شده است. لپه‌های گردو تقریباً به همدیگر متصل شده‌اند. روغن گرفته شده از مغز گردو، به غیر از آشپزی، بعنوان روغن حامل در داروسازی و رایحه‌درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

فواید گردو برای سلامتی

 گردو منبعی عالی از انرژِی است که موادمغذی، موادمعدنی، آنتی‌اکسیدان و ویتامین‌های پرفایده بسیاری در خود دارد.

 گردو سرشار از اسیدهای چرب اشباع‌شده مونو (حدود ۷۲%) مثل اسید اولئیک است و منبعی عالی از کلیه اسیدهای چرب ضروری امگا۳ مثل اسید لینولئیک و اسید آلفا لینولئیک و اسیدهای آراشیدونیک می‌باشد. مصرف مداوم گردو در رژیم‌غذایی به پایین آوردن کلسترول کلی و همچنین کلسترول بد (LDL) و افزایش کلسترول خوب (HDL) در خون کمک می‌کند. مطالعات نشان می‌دهد که رژیم‌غذایی مدیترانه‌ای که سرشار از اسیدهای چرب اشباع مونو و اسیدهای چرب امگا۳ می‌باشد، به پیشگیری از بیماری قلبی کرونری و سکته کمک می‌کند.

 مصرف حدود ۲۵ گرم گردو در روز ۹۰% از اسیدهای چرب امگا۳ ضروری (مصرف توصیه شده روزانه) را فراهم می‌کند. مطالعات نشان می‌دهد که اسیدهای چرب n-۳ با عملکرد ضدالتهابی خود به کاهش خطر فشارخون، بیماری‌های قلبی کرونری، سکته و سرطان‌های سینه، روده و پروستات کمک می‌کند.

 گردو منبعی عالی از مواد فیتوشیمی مثل ملاتونین، اسید الاژیک، ویتامین E، کاروتینوئید و ترکیبات پلی‌فنولیک است که با خاصیت آنتی‌اکسیدانه بودن آن در ارتباط است. این ترکیبات اثرات بالقوه‌ای برعلیه سرطان، پیری، التهاب و بیماری‌های نورولوژیکی دارند.

 علاوه بر این‌ها، گردو منبعی بسیار خوب از ویتامین E و به ویژه گاما-توکوفرول است؛ حدود ۲۱ گرم در هر ۱۰۰ گرم (حدود ۱۴۰% از سطح موردنیاز روزانه). ویتامین E یک آنتی‌اکسیدان محدود در چربی بسیار قوی است که برای حفظ یکپارچگی غشای سلولی غشاهای مخاطی و پوست با محافظت از آن دربرابر رادیکال‌های آزاد مضر اکسیژن لازم است.

 گردو حاوی بسیاری ویتامین‌های گروه B مثل ریبوفلاوین، نیاسین، تیامین، اسید پانتوتنیک، ویتامین B۶ و فولات نیز می‌باشد.

 گردو منبع بسیار قوی از موادمعدنی مثل منگنز، مس، پتاسیم، کلسیم، آهن، منیزیم، زینک و سلنیوم می‌باشد. مس کوفاکتوری در بسیاری آنزیم‌های حیاتی مثل سیتوکروم سی-اکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز می‌باشد (سایر موادمعدنی که کوفاکتور این آنزیم هستند منگنز و زینک می‌باشند). زینک نیز در بسیاری آنزیم‌هایی که رشد بدن، تولید اسپرم، هضم و گوارش و سنتز اسید نوکلئیک را تنظیم می‌کنند یک کوفاکتور به شمار می‌رود. سلنیوم یک ریزمغذی مهم است که بعنوان کوفاکتوری در آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانه مثل گلوتاتیون پِراکسیداز نقش دارد.

 روغن گردو رایحه‌ای عالی و خاصیت قابض دارد و از پوست دربرابر خشکی محافظت می‌کند. از گردو در آشپزی، بعنوان روغن حامل در داروسازی سنتی و ماساژدرمانی، رایحه‌درمانی و صنعت داروسازی و آرایشی استفاده می‌شود.

برای اینکه در روز از میزان کافی موادمعدنی، ویتامین و پروتئین بهره‌مند شوید، روزانه یک مشت گردو بخورید.

انتخاب و نگهداری

گردو در تمام طول سال در بازار موجود است. انواع مختلفی از آن وجود دارد: با پوست، بدون پوست، نمک‌زده، شیرین شده و از این قبیل. به جای خریدن گردوهای فراوری‌شده، سعی کنید انواع با پوست آن را خریداری کنید.

موقع خرید گردوهایی با رنگ قهوه‌ای کمرنگ، هم‌اندازه و سنگین انتخاب کنید. پوسته گردو نباید دچار شکستگی یا تورفتگی باشد، لکه‌دار نباشد و بوی فاسدشده هم ندهد.

گردوهای باپوست را می‌تواند چندین ماه در جای خشک و خنک نگهداری کرد درحالیکه گردوی پوست‌کنده‌شده باید حتماً در یخچال نگهداری شود.

 مغز گردو را می‌توان به صورت بوداده، نمک‌دارشده و شیرین‌شده استفاده کرد.
 مغز گردو طعمی شیرین دارد که می‌تواند روی ماست، پیتزا و از این قبیل استفاده شود.
 از گردو خوردشده می‌توان برای تزئین سالاد، دسر و بستنی استفاده کرد.
 از گردو قندی روی غذاهای دریایی استفاده می‌شود.
 از گردو به طور وسیعی در شیرینی‌پزی برای ساخت بیسکویت، شیرینی و کیک استفاده می‌شود.
 از مغز گردو همچنین در کره گردو که طرفدار زیادی دارد استفاده می‌شود.
 در خاورمیانه، از گردو در کنار بادام، کشمش، خرما و امثال آن در غذاهای مخصوص ماه مبارک رمضان استفاده می‌شود.

ایمنی

آلرژی به گردو نوعی واکنش حساسیت‌زا به موادغذایی است که در آن از این ماده استفاده می‌شود. به دلیل حساس شدن سیستم ایمنی بدن توسط مواد حساسیت‌زای موجود در گردو است که علائم جسمی مثل دل‌درد، استفراغ، تورم لب‌ها و گلو که موجب دشواری تنفس و احتقان قفسه‌سینه می‌شود، پدید می‌آید. درنتیجه، توصیه می‌شود برای افرادیکه آلرژی به گردو تشخیص داده شده است، از مصرف هر نوع از آن در موادغذایی خودداری شود.
 

خواص گیاه کاکوتی(به زبان محلی کهلیک اوتو )

29 خرداد 1391

گیاه کاکوتی مقوى معده و ضد عفونى کننده مجارى تنفسى است.گیاه دارویی کاکوتی مقوی معده است
گیاه کاکوتی از خانواده نعنا است که براى خوش طعم کردن ماست و دوغ به کار برده می‌شود.
گیاه کاکوتی مقوى معده، ضد عفونى کننده مجارى تنفسى است و خواص نعنا را داراست. گرم و خشک، ضد باکتری، خلط آور، ضد سرما خوردگی و ضد عفونی کننده روده است.
اثرات گیاه کاکوتی شبیه آویشن است. آویشن بیشتر برای درمان بیماری‌های تنفسی به کار برده می‌شود ولی کاکوتی اغلب در درمان اختلالات گوارشی نظیر اسهال و دل پیچه نیز کار برد دارد.
 

شبدر قرمز

29 خرداد 1391

 

Trifolium pratense L : نام علمي
Papilionaceae : خانواده
Red clover : نام انگليسي
نام فارسي : شبدر قرمز
نام محلي :يونجه گلي
گياهشناسي :
گیاهی علفی چند ساله که در مناطق معتدله و نیمه حاره اي دنیا می روید در شرایطاکولوژیکی مساعد
- داراي عمر طولانی تا 7 سال می باشد ولی در آب و هواي گرم طول عمر آن کوتاه است گیاه به ارتفاع 10
15 سانتی متر می باشد برگهاي آن سبز مرکب و داراي سه برگچه ، برگچه ها داراي فرم بیضوي کمی دراز
می باشند گل آذین آن به شکل تخم مرغی به طول سه سانتی متر و عرض 2 سانتی متر که مرکب از گروهی
گلچه به رنگ قرمز یا ارغوانی است .
اندام دارويي :
از سرشاخه هاي گلدار این گیاه جهت کار بري دارویی استفاده بعمل می آید.
موارد مصرف:
این گیاه داراي خواصضد اسپاسم و خلط آور می باشد و جهت درمان سیاه سرفه استفاده می شود.
تركيبات اصلي :
این گیاه داراي اسانس فرار و ترکیبات ایزو فلا و نوئید( بیو چانین آ ، مشتقات کومارین ) و گلو کو زید
هاي سیانوؤنیک می باشد.

جنگل نوردی و آنچه که باید بدانیم

12 شهریور 1390

جنگل نوردی یکی از برنامه های مفرح و با هیجان کوهنوردی است.ولی خطر آن کمتر از خود کوهنوردی نیست .

پس مهمترین مساله در این گونه برنامه ها رعایت یک سری تذکرات است. اول آن که هرگز بدون راهنما آن هم راهنمای محلی اقدام به این کار نکنید.

 سعی کنید چند بطری آب به همراه داشته باشید ؛چون در جنگل معمولا آب کم است. همیشه احتمال بارش باران را در جنگل بدهید؛به خاطر همین کاوری برای کوله پشتی تان تهیه کرده تا در موقع باران وسایلتان خیس نشود.به هیچ عنوان با کفش سبک جنگل نروید زیرا گل به آن میچسبد و حرکت را کند میکند. به هیچ عنوان از راهنما جدا نشوید چون همه جای جنگل شبیه هم است. قبل از حرکت اطلاعاتی از قبیل نوع پوشش گیاهی منطقه و نوع حیواناتی که در آن منطقه یافت میشود و... داشته باشید. اگر در مسیر از روستایی رد شدید به خانه ها نزدیک نشوید تا دچار خطر سگ گرفتگی نشوید. از داخل باغها و دیگر محصولات کشاورزان عبور نکنید. حتی الا مکان وسایلی مانند: تبر ،طناب،چاقوی تیز،قطب نما،نقشه و غیره به همراه داشته باشید. هواستان باشد که کسی از گروه جدا نشده باشد .

---

و اگر ناخودآگاه از گروه جدا شدید با ایجاد سر و صدا به گروه اطلاع دهید.جنگل‌نوردی یا طبیعت‌گردی از فعالیت‌های هیجان‌انگیز و فرح‌بخشی است که هدف از انجام آن مشاهده مناظر و طبیعت و سیر و سیاحت در سرزمین‌های بکر است. ایام نوروز بهترین فرصت برای گشت و گذار در مناطق جنگلی و سرسبز کشور و سپری کردن لحظات زیبای بهاری در پناه برگ‌های سبز درختان و آوای خوش چلچله‌ها است. اما باید توجه داشت، مسئولیت بزرگی به عهده طبیعت‌گردها و جنگل‌نوردها است. حفظ این منابع طبیعی با رعایت قوانین و مقررات مرتبط، پیشگیری از وقوع حادثه و جلوگیری از خطراتی مانند آتش‌سوزی، از نکاتی است که باید به آن توجه کرد. از طرف دیگر باید دانست، خطرات جنگل‌نوردی کمتر از دیگر برنامه‌ها مانند کوهنوردی یا کویرنوردی نبوده و آگاهی از خطرات زیست محیطی مانند رویارویی با حیوانات وحشی، خطر گم شدن و... و دانستن راهکارهای مقابله با این خطرات ضروری است.

 

 

فواید جنگل

جنگل‌ها از منابع طبیعی و مفید در زمینه‌های مختلف زیست محیطی مانند وزش باد، پیشگیری از گرم شدن دمای کره زمین، افزایش بارندگی و تصفیه هوا به شمار می‌رود و کاهش وسعت جنگل‌ها خطرات متعددی مانند افزایش شمار حشرات موذی، گرم شدن زمین و افزایش رطوبت خواهد داشت. همچنین برخی جنگل‌ها مانند جنگل درختان سرو نقش مهمی در جذب آلودگی‌های صوتی و کاهش عوارض ناشی از سروصدا در مناطق مختلف دارند. ایران به علت برخورداری از تنوع آب و هوایی دارای جنگل‌های متعدد در نواحی مختلف شمالی، مناطق گرم و خشک و استپی و حتی جنگل‌های پراکنده در مناطق کویری است. سرو، توسکا، راش، سرخدار و... از درختان رایج واقع در جنگل‌های ایران است که با جلوه زیبایی که به این مناطق داده است، به گردشگاه مناسبی برای مسافران، توریست‌ها و طبیعت‌گردها تبدیل شده است.در حالی که این مناطق از جاذبه‌های گردشگری فراوانی برخوردار هستند، زیستگاه طبیعی مناسبی برای حیوانات وحشی مانند خرس، شغال، کفتار، یوزپلنگ و... به شمار آمده و در صورت مواجهه با آنها، آگاهی لازم از مسائلی مانند چگونگی برخورد با حیوانات وحشی، حمل ابزارهای ضروری برای پیشگیری از آسیب دیدن توسط حیوانات و توجه به نکاتی مانند طبیعت‌گردی گروهی و جدا نشدن از گروه و... ضروری است.

 

رویارویی با خرس

در صورت رویارویی با حیوانات وحشی مانند خرس، خونسردی باید به طور کامل حفظ شود. اکثر خرس‌ها، تمام تلاش خود را برای دور شدن از انسان‌ها انجام داده و فقط در مواردی که احساس کنند، انسان قصد آزار رساندن به آنها را دارد، حمله می‌کنند. واکنش نشان دادن یا حالت دفاع گرفتن زمانی که خرس‌ها به افراد نزدیک‌تر می‌شوند، برای آنها تهدید به شمار رفته و ممکن است این حیوانات تصمیم به حمله بگیرند. برقراری ارتباط چشمی با خرس‌ها یک نوع تهدید برای این حیوان به شمار آمده و ممکن است درصدد آسیب رساندن برآید. در موقع نزدیک شدن این حیوان با حفظ خونسردی باید از ارتکاب اعمالی مانند بالا رفتن از درخت، دفاع یا صحبت کردن با صدای بلند و جیغ زدن پرهیز کرد و توجه به این نکته ضروری است که انسان نباید هرگز بین یک خرس مادر و فرزندش قرار گیرد و در صورتی که این اتفاق بیفتد، لازم است هر چه سریع‌تر از بچه خرس فاصله گرفته شود. استفاده از اسپری فلفل، حرکت دستان یا پرتاب سنگ و چوب در هنگام حمله این حیوان مؤثر است. این گونه جانوری در مناطقی مانند جنگل‌های کالاهو و ارسباران (واقع در مناطق شمالی) ایران یافت می‌شود. در این مناطق خرس قهوه‌ای، شغال و گراز بیشترین گونه‌های زیستی را تشکیل می‌دهند.

 

روبه‌رو شدن با مار

در بسیاری از جنگل‌های ایران، احتمال گزیدگی توسط مارها یا حمله مارهای وحشی وجود دارد. باید به این نکته توجه داشت که اکثر مارها بی‌خطر هستند و 80 درصد از مارهای پرخطر نیز تا زمانی که در معرض شکار قرار نگیرند، حمله نمی‌کنند. در صورت گزیده شدن توسط مارهای مرجانی با خطوط زرد و نارنجی، زهر باید سریع از قسمت گزیده شده خارج و آب زیادی نوشیده شود. استفاده از یخ برای پانسمان این زهر توصیه نمی‌شود. شناسایی ظاهر مار و توضیح آن به متخصص برای درمان سریع‌تر بیماری مؤثر خواهد بود. بهترین روش برای پیشگیری از گزیدگی توسط مارها، در صورت رویارویی با این خزنده، بی‌حرکت بودن یا در صورت لزوم آرام و بدون سروصدا حرکت به طرف عقب است. در دشت‌ها و جنگل‌های نواحی دریای خزر و آذربایجان، گونه‌های مختلفی از مارهای سمی و غیرسمی یافت می‌شوند. در میان این گونه‌ها، مارهایی مانند مار زنجانی، افعی قفقازی، کبرا یا کفچه مار (بزرگترین مار خاورمیانه)، گرگ مار، مار آتشی و مار آبی در مناطق شمالی ایران و جنگل‌های نواحی البرز، آذربایجان و زاگرس پراکنده هستند.

 

نواحی جنوبی نیز زیستگاه مناسبی برای خزندگانی مانند افعی دماوندی، مار گورخری، مار کوتوله و خاکی، افعی آذربایجانی محسوب می‌شوند. شناخت مارهای سمی از شکل ظاهری آنها امکانپذیر است. تمام مارهای سمی دارای فنگ یا نیش دندان لوله‌ای شکل و متصل به غده سمی هستند. دم مارهای سمی کوتاه و در مقایسه با مارهای غیرسمی کندتر حرکت می‌کنند. ناحیه سر اکثر مارهای سمی مثلثی شکل است و در بعضی از این انواع مار، حفره‌ای میان چشم و بینی قرار دارد که به راحتی قابل تشخیص است. گرزه مار یا افعی، مار دریایی، کفچه مار یا کبری از مارهای سمی با مردمک چشم بیضی شکل هستند که سم آنها خطرناک بوده و عوارض عصبی مانند از دست دادن توانایی تکلم، سرگیجه و در نهایت خفگی و فلج دستگاه تنفسی را به دنبال دارد. باید توجه داشت در محل گزیدگی مارهای سمی، اثر نیش به صورت دو حفره کوچک دایره مانند مشخص است در صورتی که این اثر هنگام گزیدگی توسط مارهای غیرسمی، هلالی شکل است.

 

ورنی بافی هنر منحصر به فرد در قره داغ

27 شهریور 1390

هنر ورنی بافی، بومی آذربایجان بوده و هنوز دارای رونق و خواستار فراوان است. ورنی عمدتاً در قشلاق عشایر کوچ رو که حجم کاری کمتری دارند توسط زنان و دختران بافته می شود.

به همین سبب بیشتر نقوش و رنگ آمیزی ورنی ها بافته شده در میان عشایر کاملاً متاثر از فرهنگ، باور و روحیات آنها و در میان روستائیان، متشکل از موتیفهای روستایی، ثابت و شناخته شده است که در قالب نقشه های شکسته و هندسی متصور می شود.

تاریخچه ورنی

ورنی عمدتا در منطقه قره داغ شامل شهرستانهای اهر و کلیبر توسط عشایر و برخی روستائیان منطقه و منطقه مغان شامل شهرستانهای گرمی، بیله سوار مغان، پارس آباد مغان، خیاو (مشگین شهر) بافته می شود. خاستگاه اصلی این صنعت منطقه عشایری آذربایجان بوده که از آنجا به دیگر مناطق گسترش یافته است
در حال حاضر تولید ورنی در سطح جهانی منحصر به ایران بوده و در ایران هم فقط در مناطق فوق الذکر وجود دارد. ویژگی تولید، عمل اقتباس یا مشابه سازی نظیر بسیاری از زیراندازهای دیگر از قبیل قالی و گلیم و... را در سایر نقاط ایران و جهان دشوار و حتی غیر ممکن می سازد. ورنی های تولیدی آذربایجان معمولا در زمینه رنگهای لاکی، سرمه ای، کرم، سفید، پیازی و آبی روشن با نقش حیوانات در وسط و حاشیه تولید می گردد.
محصول ورنی به عنوان نوعی زیرانداز، مفرش یا وسیله حمل اسباب و اثاث منزل عمدتا در منطقه کوچ و استقرار عشایر شاهسون مغان در آذربایجان و برخی نواحی پیرامونی و مرتبط با جمعیت و جوامع مستقر در این نواحی تداوم و تکوین یافته است.

- ورنی Varni و معرفی محصول ورنی

ورنی یا سوماک، شاخص ترین صنعت دستی عشایر آذربایجان، نوعی گلیم یک رو یا گلیم فرش نما و بدون پرز است که به سبک پود پیچی یعنی گذراندن پود اصلی از تار و پیچش نخ به دور نخ های تار شکل گرفته و نقش می پذیرد. ورنی نه فرش است نه گلیم. بلکه نوعی زیرانداز است که هم سادگی و سبکی گلیم را دارد و هم ظرافت و زیبایی قالی را، ورنی به دلیل عدم استفاده از گره در بافت آن جزو گلیم و از جهت طرح، نقشه و شکل ظاهری آن مشابه قالی به نظر می آید.

- اجزا تشکیل دهنده ورنی

ورنی از قسمت کناره به سمت داخل به سه بخش اصلی زیر قابل تشخیص است:

1- حاشیه: از اجزاء اصلی نقشه ورنی بوده است و همانند چهارچوب یا قابی دور متن اصلی را احاطه کرده است، حاشیه خود از چهار قسمت به نامهای لور- زنجیره- حاشیه کوچک- حاشیه بزرگ تشکیل شده است. لور بیرونی ترین قسمت حاشیه بوده و بعد از آن زنجیره و سپس حاشیه کوچک در دو طرف حاشیه بزرگ قرار دارد معمولا چهار قسمت مورد اشاره حاشیه حدود 20 درصد عرض ورنی را به خود اختصاص می دهد.

2- متن یا زمینه اصلی: به فضای داخلی محصور بین قسمتهای مختلف حاشیه ورنی متن یا زمینه ورنی گفته می شود. متن بیشترین حجم و فضای ورنی را به خود اختصاص می دهد و متناسب با نگاره ها و نقوش پیاده شده در آن نقش یا طرحهای مختلف به خود می گیرد.

3- ترنج: طرح یا بخش میانی ورنی را تشکیل می دهد و معمولا با اشکال هندسی مختلف مانند دایره، لوزی، بیضی و انواع دیگر ضلعی نقش زده می شود. یک ورنی متناسب با بعد و اندازه و یا نوع طرح یا نقشه ممکن است دارای یک یا چند ترنج باشد در اصطلاح محلی به ترنج وسط ورنی، گول (Gul) گفته می شود که معادل واژه حوض است.

تولید ورنی عموما در نقاط قشلاقی انجام می پذیرد و نقوشی که بر روی این گلیم فرش نما نقش می بندد نشانگر محیط زیست و انعکاس آن در اذهان زنان و دختران عشایر است و نمودار ذهن توانا و استعدادهای با لقوه فکری آنان می باشد.

بیشتر نقوش از اشکال حیوانات و وحوش منطقه تا ثیر پذیرفته و نقش عمده حیوانات عبارتست از : گوزن، مرغ و خروس،گریه، مار، پرندگان محلی، آهو، گوسفند، ببر، شتر، شیر، روباه، شغال، طاووس، گرگ، سگ گله، عقاب، بوقلمون و غیره است. تولید این صنعت صرفا خانگی بوده و ابزار آن از قبیل دار، دفتین و هاف و کجو می باشد که همگی در محل تهیه می شود و غالبا در همان اطاقی که خانوار عشایری سکونت دارد تولید صورت می پذیرد. ساعات کار توسط زنان و دختران به هیچ عنوان تابع شرایط و نظم و ترتیب خاصی نیست، زیرا تنها در زمان های فراغت از امور جاری خانه و مشغله های دیگر تولید انجام می گیرد.

- اندازه ورنی های تولیدی به شرح زیر است:

1- ورنی قالیچه با ابعاد۱۲۰*۲۵۰ سانتیمتر

2- ورنی کناره با ابعاد۱۲۵*۳۲۰ سانتیمتر

3- ورنی کناره بزرگ با ابعاد ۱۵۰*۳۲۰ سانتیمتر

4- ورنی پشتی با ابعاد۷۰*۱۰۰ سانتیمتر و ۶۰*۹۰ سانتیمتر

5- ورنی قالی با ابعاد ۲۰۰*۳۰۰ سانتیمتر

6- ورنی زرع ونیم (جفت) با ابعاد۱۱۵*۱۶۰ سانتیمتر

- صنایع دستی عشایر ایل قره داغ  

ایل قره داغ ارسباران علاوه بر ورنی صنایع دستی دیگرنیز تولید می کنند که عبارتند از:

خالچا( قالیچه ): بافت قالیچه از اصیل ترین هنر عشایر است. قالیچه ها در قطعات کوچک و قابل حمل با قرار دادن از نقش ها و طرح ها ی متنوع و اشکال هندسی در آن بافته می شود.

جوال(javal ): جوال کیسه ی بزرگی از جنس گلیم است که برای حمل موادی چون آرد، علوفه، کنجاله، کاوه و... به کار می رود. معمولاً فاقد نقش است. جوال ابتدا مانند گلیم بافته می شود و سپس مانند کیسه سه طرف آن دوخته می شود. سر جوال را برای آن که محکم باشد ، چند لا تا کرده ، می دوزند .
اجاق قیراغی ( اجاق کناری ): شبیه گلیم و جاجیم به شکل مکعب مستطیل بافته و دوخته می شود در کنار اجاق مورد استفاده و در حمل و نقل لوازم عشایری به عنوان صندوق استفاده می شود(در شهرها برای رویه ی کاناپه و مبل مورد استفاده قرار می گیرد). از دیگر صنایع دستی عشایر قره داغ می توان از دوز تورباسی( نمکدان ) نام برد.

تندیر دیبی tandir dibi( تنور کنار ): نوعی دستباف عشایری است که ظرافت گلیم و جاجیم است. در زمستان ها و به هنگام استراحت و در قطعات کوچک بافته می شود. این دستبافته در حین نان پزی در کنار تنور مورد استفاده قرار می گیرد.

فرمش( مفرش ): این دست بافته به شکل مکعب مستطیل بوده، سطوح آن قبلاً بافته شده، سپس به هم دوخته می شود. مفرش برای نگهداری رختخواب و وسایل خواب و لوازم ضروری استفاده می شود. در هنگام کوچ وسیله بسیار مناسبی برای قرار دادن و حمل و نقل وسایل مختلف می باشد.
مسند( گلیم چه ): مسند، گلیم چه ای است در اندازه 80×150 سانتی متر که بسیار محکم و ریز باف بوده و بیشتر جنبه ی خود مصرفی و تزئینی دارد. - از مرغوب ترین مسندها بهترین ”مخده “ و ” پشتی “ ساخته می شود.

خورجین( جوال کوچک ) : خورجین برای حمل اشیاء و وسایل ضروری تهیه می شود. نقوش جالبی در این بافته به کار می رود و در جریان کوچ از آن استفاده می نمایند. اگر دو طرف خورجین را از هم جدا کنند، در واقع دو جوال بوجود می آید.

هیبه( ساک و کیسه پشتی( hiba ) ): این صنعت دستی شبیه خورجین اما از آن کوچکتر است. لوازم ضروری کوچک را در آن جای داده و هنگام سفر روی دوش می اندازد. پوشش خارجی هیبه دست باف بوده و دارای نقش و نگار و رنگ های جالبی است.

کئچه ( نمد ): بهترین و مرسومترین زیرانداز کف آلاچیق و پوشش خارجی آن است. از بهترین پشم گوسفند تهیه می شود. نمد مزایای زیادی نسبت به گلیم و زیلو دارد. از پشم دام ها به آسانی و در کمترین مدت تولید می شود. در زمین های نمناک و مرطوب مفید است. در تهیه ی جل اسب و جهاز شتر و پوشش خارجی آلاچیق به کار می رود. بسیار سبک و قابل حمل و نقل است. بر روی نمد اقسام گلدوزی که حاصل هنر و ذوق زنان است انجام می گیرد.


- انواع ورنی:

ورنی ها براساس مواد اولیه مورد استفاده در آنها به انواع ذیر تقسیم می شوند:

ورنی های پشمی: در این نوع ورنی، تارها از پنبه یا نخ و پود و پود اضافی (زمینه) از نخ خامه رنگ شده حاصل از پشم گوسفندی می باشد.

ورنی پشمی ابریشمی: در این نوع ورنی، تار از نخ یا پشم، پود از نخ و پود اضافی یا زمینه از ابریشم می باشد.

ورنی کف ابریشم: در این نوع ورنی تار نخ یا پشم بوده و پود هم نخ می باشد ولی پود اضافی یا زمینه هم ابریشم است هم پشم و بیشترین رنگ ابریشم در این نوع ورنی رنگ سفید می باشد.

ورنی ابریشمی(ابریشم خالص):که مواد اولیه استفاده در این نوع ورنی، تار و پود اصلی، (زمینه) از ابریشم پود از نخ می باشد.

- نحوه بافت ورنی

شیوه بافت ورنی، ایجاد نقوش گردان بسیار دشوار است و این نقوش در ورنی ها بسیار نادر بافته می شود. دار ورنی چهارچوبی مربع شکل است که تنها اختصاص به ورنی نداشته برای قالی بافی هم استفاده می شود و شامل اجزاء: سردار، زیردار، چپ رو، راست رو، ستونهای وسط، کوجو، چوب هاف، نیمکت یا تخته بند و گوه (برای دارهای چوبی) می باشد.

طول دار ورنی (درازای چپ رو و راست رو) مساوی است با نصف طول ورنی + 30 سانتیمتر و عرض آن (طول سردار و زیردار) برابر است با عرض ورنی + 20 سانتیمتر، دار ورنی به دو صورت افقی و عمودی است که دار افقی معمولاً در عشایر کوچ رو (به دلیل ارتفاع کم چادرهای عشایری) و دار عمودی معمولاً در ورنی های شهری استفاده می شود. برای ورنی بافی خامه ها کلاف نمی شود و به اندازه 40 سانتیمتر بریده شده به صورت بسته هایی که به آن آسما (آویزان) می گویند در بالای دار آویزان می شود.

- ابزار کار ورنی بافی

- سیخ، - کارد یا قیچی، - آچار برای شل و سفت کردن پیج های متصل به دار، - دار چوبی یا فلزی،

- تخته بند یا نیمکت، - متر، - دفتین یا دفه

- شیوه کار

الف- چله کشی و بافت ورنی

چله کشی یا چله دوانی در ورنی مشابه قالی است. به این صورت که چله کشی روی دار و بوسیله 2 نفر انجام می گیرد. قبل از چله کشی سالم بودن دار بوسیله متر امتحان می شود. دو نخ که به آنها نخ زه می گویند، با فاصله 40 سانتمیتر از یکدیگر روی دار به صورت افقی به راست رو و چپ رو بسته می شود تا هنگام چله کشی تار از زیر اولی و روی دومی و یا بالعکس عبور کند. در پایان عمل چله کشی به جای نخ زه پایینی چوب زه را رد می کنند که حداکثر 3 میلیمتر ضخامت، 2 تا 3 سانتیمتر عرض و طولی برابر عرض دار دارد. و به جای نخ زه بالایی چوب هاف را رد می کنند که فقط کمی ضخیم تر از چوب زه است.

بعد از پایان این مراحل به چله ها چوب کوجو می بندند که استوانه ای چوبی به قطر حدود 10 سانتیمتر است و وظیفه جا به جا کردن چله های زیر و رو در هنگام گلیم بافی و پود زنی را دارد و از پراکندگی ناهماهنگ چله ها جلوگیری می کند و مانع ایجاد عیب سره (متفاوت بودن عرض ورنی در دو انتهای بالاو پایین آن ) می شود.

برای شروع بافت دو چله، یکی زیر و یکی رو را بلند می کنند و نخ خامه را یک دور کامل به دور آن پیجانده کمی می کشند تا سفت شود. (گاهاً نخ خامه به جای دوتار به دور یک تار پیچیده می شود که در این صورت کیفیت ورنی بالا رفته، زمان بافت و مقدار مواد اولیه مورد نیاز بیشتر می شود) در مرحله بعدی بافت مطابق نقشه ذهنی یا موجود، همین عمل را با ادامه خامه تکرار می کنند و یا اضافی خامه را رها کرده گره بعدی را با خامه دیگری می زنند. همین عمل را تا پایان یک رج کامل ادامه می دهند و سپس پود کلفت را از لابه لای چله های زیر و رو رد کرده، دفه می زنند(در اثر جابه جا شدن کوجو هنگام زدن پود کلفت، جای چله های زیر و رو هم عوض می شود و پود کلفت بین چله ها به صورت مواج آرایش می یابد) در ورنی برخلاف قالی، پود نازک زده نمی شود.

از آنجا که طول دار تقریباً نصف طول ورنی است، پس از بافت نصف نقشه به سردار می رسند. در این زمان، به وسیله آچار پیچ وسط دار و راست رو و چپ رو را شل می کنند. (یا گوه ها را از راست روی دار چوبی بوسیله چکش در می آورند) که در نتیجه آن چله ها شل می شود و ورنی روی دار آزاد شده به آسانی گردانده می شود. ورنی را به سمت پایین کشیده تا قسمت بافته شده به پشت دار منتقل شود و ادامه بافت مقدور گردد. سپس دوباره دار را بحالت اول بر گردانده و عمل بافت را تا پایان نقشه ادامه می دهند. پس از پایان بافت دوباره دقیقاً به اندازه ابتدای کار گلیم بافته می شود. و بعد از آن چله ها را با فاصله 15 سانتیمتر از گلیم بافی سروته کار، قیچی کرده و ورنی را از دار جدا می کنند.

عمده‌ترین مشکل ورنی در بافت، جمع شدن کنارهای (شیرازه ) آن است. بافت این قسمت از ورنی، از سخت‌ترین قسمت های بافت محسوب می‌شود که باید در تهیه آن بسیار دقت شود. همچنین ورنی بدون نقشه بافته می‌شود و چون در بافت آن از گره استفاده نمی‌شود جزو انواع گلیم به حساب می‌آید و از لحاظ شکل ظاهری به قالی شباهت دارد. برای رفع این مشکل باید از گره قرضی یا تار قرضی استفاده شود.رنگ ورنی‌ها اصولا به رنک لاکی، سرمه ای، سفید پیازی و آبی روشن هستند.

- جنس ورنی

جنس ورنی گاه تلفیقی از ابریشم یا پشم در گذشته عشایر "دشت مغان"، "گرمادوز" و "ارسباران" پشم حاصل از دام هایشان را با دوک‌های معمولی می‌ریسیدند و به روش ابتدایی رنگ ریزی می کردند و آن را برای بافت ورنی آماده می‌ساختند. نوع و شکل ورنی ممکن است در ایلات و عشایر گوناگون متفاوت باشد، زیرا این صنعت ابتدا توسط عشایر تولید شده است.هم اکنون نیز ایل‌های بختیاری، بلوچ، قشقایی، مغان و ارسباران از ورنی استفاده می‌کنند.

پياده روي در طبيعت
28 شهریور 1390

راهپیمایی در طبیعت شیوه‌ای عالی برای ورزش کردن و تنفس هوای تازه است، اما شما باید احتیاطات معینی را رعایت کنید.
  برای انجام یک راهپیمایی سالم این توصیه‌ها را رعایت کنید: نقشه مسیری را که می‌خواهید در آن پیاده‌روی کنید، بررسی کنید، خودتان را با منطقه آشنا کنید، و مسیری را انتخاب کنید که با مهارت‌های راهپیمایی شما تطبیق داشته باشید.  خودتان را برای مقابله با خطرات احتمالی مانند حیوانات وحشی یا گزنه‌ها آماده کنید.   اگر به تنهایی راهپیمایی می‌کنید، ترتیبی دهید که شخصی بداند که شما برای پیاده‌روی به کجا می‌روید و چه هنگامی قرار است برگردید. لباس‌های مناسب برای راهپیمایی و شرایط آب و هوایی روز را بپوشید.  به قدر کافی آب بطری همراه داشته باشید، و از نوشیدن آب از رودخانه‌ها و نهرها و دریاچه‌‌ها پرهیز کنید. اگر راهپیمایی‌تان تمام روز طول می‌کشد، غذا به همراه ببرید.  بیش از حد به خودتان فشار نیاورید، و هر جا احساس تنگ‌نفس، سرگیجه یا درد سینه کردید، راهپیمایی را متوقف کنید.
منبع:سایت طبیعت و توریسم ایران

گردشگری عشايری

30 شهریور 1390

 

«سبک است خواب در برهوت چادرنشينان. پيکر آدمی ،خسته از فضای بی انتها ...

راه دراز را به ياد دارد.» (اسيب ماندلستام)

پردازش گردشگری پيرامون هر فضای جغرافيايی در روندی از تطبيق پذيری جاذبه ها ، سکونتگاهها و تسهيلات مورد نياز، انجام می گيرد.

اين خود شکل دهنده روندی از پذيرش گردشگر می باشد که در يک رويکرد به درون برخواسته از نگرش متنی به فضاهای جغرافيايی می باشد.در اين نگرش ، خوانش فضا همچون متن ، وابسته به جريانی دوسويه است که در يک سوی آن شناخت گردشگری و تقاضاهای موجود در بازار آن ودر سوی ديگر درک و سنجشی ژرفا نگر پيرامون فضای مربوطه ، قرار دارد. از اين رو بررسی قابليتهای گردشگری در مناطق عشايری وابسته به پردازش يک الگوی فضايی گردشگری می باشد.بر اين مبنا می توان گردشگری را در مناطق عشايری در دو بعد به هم پيوسته از پهنه فرهنگی و چشم انداز فرهنگی‌ پردازش نمود . گردشگر و فضامندی آن (بازتوليد فضای کنشگری گردشگری) در روندی از انگيزه های فرهنگی،‌تقاضا برای چشم اندازهای فرهنگی متفاوت را پيرامون شيوه زندگی کوچ نشينی شکل می دهد.اين گونه شناسی فضايی در پی درک اصالت ميراثی انسانی در زندگی کوچ نشينی ، از مناطق عشايری بازديد می کند.اصالت موجود در اين ميان وابسته به يک فضای معنوی به يادگار مانده از گذشته باستانی زندگی انسان است.

گردشگران عشايری زائران پسامدرنی هستند که اصالت معنايی خود را در چشم اندازهای فرهنگی مناطق عشايری جستجو می کنند. هرچندگردشگري عشايری قابليت اقتصاد سرمايه داري را در تصرف فضايي مناطق عشايری و ادغام آنها را در چرخه مصرف باز مي نمايدولی آنچه که می تواند با اهميت باشد شناخت اين گونه گردشگری وپردازش فضايی آن برای سه قلوهای مهار سرمايه داری( سودمندی ،رفاه وپايداری) ،برای رسيدن به توسعه ای مفيد است. در اين ميان با توجه به كنش پذيري عوامل مختلف پساساختاري در شكل گيري گردشگري عشايری سعي شده است كه در مدلي كه ارائه گرديده است تمامي ابعاد آن نشان داده شود.در اين مدل بازخورهای گردشگری عشايری در فضامندی خود نشان دهنده يک چرخه از دوران و گره‌گاه هايی‌ است که گشتارهای گردشگری در روندی از کنشگری در مناطق عشايری شکل می دهند تابه نقطه بازگشت سير نمايند وبازخورهای مثبتی رابرای اين منطقه در‌ سمت دهی به توسعه به وجود آورند.

در اين مدل از گردشگري عشايری، عوامل فضای درون متنی چون ، خدمات، جاذبه ها، و ساكنان محلي همراه با مديريت گردشگري در يك سيستم سرمايه داري عمل نموده و عوامل فضای برون متنی نيز در كاركرد اين سيستم نقش اساسی‌دارند. در چارچوب عمل سرمايه داري، وجود جاذبه ها براي شكل گيري جريان گردشگري ، که در بررسی قابليت ها به آن اشاره شد ضروری است. . توسعه خدمات گردشگری‌ درمناطق عشايری در‌ ارتباط مستقيم با سرمايه قرار دارد. بالطبع مديريت حاصل از اين سرمايه گذاري پيگير راهبرد افزايش تعداد گردشگران و سود حاصل از سرمايه گذاري است. افزايش تعداد بازديدكنندگان به يك بركنش منطقه اي مي انجامد و سبب شكل گيري چالش هايي در رابطه بين ساكنان محلي، بازديدكنندگان و محيط مي شود(سقايی،210،1382). با توسعه اقتصادي بر پايه توسعه گردشگري عشايری جهت گيري چالش ها صورت مي گيرد. اين جهت گيري بستگي به آن دارد كه مقدار توزيع درآمد در سطوح منطقه تا چه اندازه اي عادلانه است. اگر سرمايه گذاري تنها به سمت پاگيري خدمات، استفاده گردشگران و بهره مندي سرمايه گذاران بزرگ منتهي شود، بالطبع سود حاصله يا به خارج از منطقه انتقال يافته و يا در فراگرد طبقات سرمايه گذار تجميع مي شود و عدالت توزيعي كه مي توانسته به وسيله مهيا كردن زمينه هاي فعاليت ساكنان محلي و پخش درآمد حاصل شود، به سمت فراكنش طبقاتي در سطح منطقه و شكل گيري چالش هاي ما بين ميزبان و گردشگر سوق مي يابد. اين چالش ها بر چرخه حيات گردشگري تاثير نهاده و آن را به سمت رشد منفي هدايت مي كنددر اين ميان چالش هاي فرهنگي كه بين ساكنان محلي و بازديدكنندگان شكل مي گيرد نيز حائز اهميت است. از اين رو در گره گاه پردازش گردشگری شناخت ، آگاهی پيرامون گونه های مختلف گردشگری برای ارائه رويکردها ، رهيافت ها و راهبردها دارای اهميت اساسی است

منبع:دانشنامه رشد

گردشگری روستایی

30 شهریور 1390

 

جهان معاصر باشتابی غير قابل تصور به سمت فشردگی هرچه بيشتر فضا ـ زمان پيش می‌رودکه خود نشان از رويکرد سرمايه داری در سيطره همه جانبه برفضاهای جغرافيايی دارد.فضامندی امروز جهان برگرفته از يکسری جريان های می‌باشد؛که به شکل گيری فضای جريان‌ها در درون فضای جغرافيايی فرصت می‌دهند.

فضای‌جريان‌ها بامنطق شبکه‌ای خود باگذار از پوسته محدوديت های زمانی ومکانی ، بازتوليد فضا را در خدمت سرمايه داری سازمان نا‌يافته قرار می دهند(کاستلز،345، 1380).يک گونه از اين جريان‌ها، جابجايی گردشگران مابين فضاهای جغرافيايی است.فضای جريان گردشگری در برگيرنده تجارتی آزاد از ارزش قابل مبادله گردشگری در فضاهای جغرافيايی مختلف به عنوان مقاصد گردشگری می‌باشد.جريان گردشگری در همتنيدگی باسرمايه‌داری سازمان نايافته ، چرخه عظيمی را از اقتصاد سرمايه‌داری در تمامی فضاهای جغرافيايی شکل داده است.بنابر‌آمار بانک جهانی در سال 2000 تعدادگردشگران در سرتاسر جهان بالغ بر 701 ميليون نفر بوده و از اين جريان گردشگری در فضاهای جغرافيايی مبلغی حدود 475 ميليارد دلار وارد چرخه اقتصادی جهان شده است((World Bank,2002.

در اين ميان روند‌گذار از مدرنيته به وضعيتی‌پسامدرن[1]در عرصه های اجتماعی ، اقتصادی و فرهنگی‌‌سبب آن شدکه ساختارشکنی "خود ارجاعی های مدرن" در تمامی ابعاد شکل گيرد ودر پيرامون اين ساختار‌شکنی‌ها اشکال تازه‌ای از سبکمندي زندگی اجتماعی ـ اقتصادی را سبب شود. گردشگري نيز در اين ميان در چالش‌های پسامدرن در ساختارشکنی جنبه هاي كلاسيك خودگرفتار آمد وزمينه‌های شكل گيري جريان گردشگري كيفيتي[2] در اقتصاد پسا صنعتي[3]و پيرامون آن مهيا شد.اين روند زمينه هاي تعامل فرهنگي را همراه با كاهش اثرات سوء زيست محيطي بين ميزبان و گردشگري و محل گردشگري فراهم نمود . در اين ميان گردشگري روستايي[4] نيز به عنوان يك گردشگري كيفيتي به سبب عواملي چند همچون خستگي از محيط پر تلاطم شهري و شهر نشيني همراه با علاقمندي به ميراث فرهنگي ، نگراني هاي محيط زيست و شيوه زندگي سالم و امتناع از فرهنگ مصرف گرايي شكل گرفته و توسعه يافته است (شارپلي،4،1380).

گردشگری روستايی در پردازش فضايی پسامدرن حاصل پيگيری بازپيوست‌های ساختارشکنی گردشگری انبوه[5]در الگوهای فضايی سه‌گانه می‌باشد؛ که اين فرصت رامهيا می‌کند در هنگامی‌که نشانه شناسی فضاهای جغرافيايی به عنوان يک نمونه ساده از برکنش اجتماعی در بازتوليد فضايی می باشد وشناسايی سيبورگ از اهميت اساسی برخوردار است( (Dematties,2001,120؛روندی از نگرش پساختاری توسعه در قالب جريان گردشگری در نواحی روستايی شکل گيرد.ازاين رو تبيين گردشگری روستايی بخصوص در چارچوب پساگردشگری انبوه ورويکردی از توسعه چندپارادايمی ضروری است.

---

 

گردشگری روستايی

گردشگري روستايي امروزه يكي از مردمي‌ترين اشكال گردشگري محسوب مي‌شود. بر اساس گزارش سازمان همكاري و توسعه اقتصادي (OECD) در ايالات متحده امريكا در سال 1992 بيشتر از 70 درصد جمعيت از انواع تفريحات روستايي برخوردار گرديده‌اند (شارپلي، 1380، 5). اين در حالي است كه گردشگري روستايي يك روند دو سويه اقتصادي را در نواحي روستايي رقم مي‌زند كه مي‌توان دربر گيرنده يك رشد اقتصادي و تنوع فعاليت‌ها از يك سو و همچنين ايجاد اشتغال و درآمدزايي براي ساكنان روستايي از ديگرسو باشد. گردشگري روستايي مازاد نيروي انساني را در روستا جذب نموده و همراه با آن مي‌تواند يكي از فرصت‌هاي شكل‌گيري توسعه همه جانبه روستايي محسوب شود(سقايي،2،1382). گردشگري روستايي با قرارگرفتن در دو سوي يك جريان گردشگري از يك سو نشان دهنده گردشگري با ويژگي‌هايي همچون انعطاف پذيري، تركيب و سفارش محصولات گردشگري براي نيازهاي انفرادي مصرف كنند بوده(Sehofild, 1996, 334) و از ديگر سو با توجه به ارزش‌ها و اثرات ناشي از اين گونه گردشگري رويكري مطرح در كنار ديگر گزينه‌هاي توسعه همه جانبه فضاهاي روستايي محسوب مي‌گردد كه مي‌تواند در حمايت از سياست‌هاي كشاورزي و حفظ محيط‌زيست ايفاي نقش كند(جوان1 ،1382).

گردشگري روستايي را می‌توان اينگونه تعريف كرد (( گردشگري روستايي عبارت است از فعاليت ها و گونه هاي مختلف گردشگري در محيط هاي مختلف روستايي و پيرامون آنها كه در بردارنده آثاري ] مثبت /منفي [ براي محيط زيست روستا] انسان/ طبيعي [ مي باشد ))(سقايي،43،1382). بديهي است اين چنين برداشتي از گردشگري روستايي مي تواند زمينه هاي مختلف فعاليت هاي گردشگري چون سكونتگاهها ، رويدادها ، جشنواره ها ، ورزش ها و تفريحات گوناگون را در بر گيرد كه در محيط روستا شكل مي گيرند ( soteriades,2002,617). در اين بين شرايط طبيعي ، مورفولوژيكي ، عناصر اقليمي همراه با ساختار اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي محيط روستا اشكال گوناگون و متنوعي از روستا ها را به وجود مي آورند كه هر كدام به لحاظ فيزيكي ، تيپ معماري ، نوع مسكن ، الگوي سكونت ، نوع معيشت ، آداب و رسوم و سنت ها از يكديگر متمايز مي باشند . اين وجه تمايز و وجوه مختلف روستاها خود خالق جاذبه هاي است كه گردشگران روستايي را به بازديد از اين مناطق علاقمند و آنها را هر از گاهي به مسافرت به اين مناطق وا مي دارد ( رضواني ، 1374 ، 105 ). گردشگري روستايي را مي توان از دو منظر مختلف مورد توجه قرار داد از يك سو محيط هاي روستايي و پيرامون آنها اين فرصت رامهيا مي كنند تا گردشگران فارغ از هياهوي شهري و سيطره تكنولوژي در بطئن سنتي روستا زماني را به فراغت بگذرانند و از ديگر سو در كنار آن ، اقتصاد روستايي وابسته به زمين مي تواند راههاي تنفس ديگري را تجربه كند . در اين ميان هر چند گردشگري راه‌حلي براي تمامي مشكلات نواحي روستايي محسوب نمي‌شود ولي يكي از شيوه‌هاي است كه مي‌تواند اثرات اقتصادي مهمي داشته باشد و به نوعي مي‌تواند به كند شدن روند تخليه سكونتگاه‌هاي روستايي و جريان مهاجرت جمعيت روستايي كمك كند. از ديگر آثار گردشگري روستايي مواردي است كه در زير بدان اشاره مي‌شود:

1- ايجاد اشتغال براي نيروي مازاد كار و ايجاد فعاليت‌ها براي كار مازاد

2- تنوع اقتصاد روستايي در كنار ديگر بخش‌هاي اقتصادي

3- بالابردن سطوح درآمدي خانوارهاي روستايي

4- ايجاد تقاضا براي محصولات كشاوري و ديگر محصولات حاصل از فرآوري كشاورزي(سقايی،3،1382).

بطورکلی گردشگري روستايي از يك سو قابليت اقتصاد سرمايه‌داري را در تصرف فضاهاي جديد و ادغام آنها را در چرخه مصرف باز مي‌نمايد كه در آن راهبرد كالايي شدن نواحي روستايي به عنوان بخشي از اقتصاد زيبا شناختي معاصر محسوب مي‌گردد(Kneafsey , 2001,763) . از ديگر سو گردشگري روستايي نتيجه يك مفهوم فراگير از گريزهاي شهري است كه در سيطره سرمايه‌داري رهيافت پسافورديسم را در عبور از نگرش تك محور در نواحي روستايي، در قالب كنش پذيري اقتصادي- اجتماعي كه مي تواند زمينه ساز درآمد و اشتغال باشد در تلفيق با صنعت زمينداري به اجرا مي‌گذارد(Hell, 1999, 195).

دانشنامه رشد

پارک جنگلي مکيدي

دره مکیدی (مکیدی دره سی) دره ای جنگلی و سرسبز است که در میان جنگل های ارسباران در شمال استان آذربایجان شرقی و در شهرستان کلیبر واقع شده است.
روستای مکیدی نیز در این دره واقع شده است و پارک جنگلی حصارشده ای که در این دره ایجاد شده است، این مکان را مورد توجه گردشگران قرار داده است.

این تفرجگاه درست در پشت کوهستانهای جاویدان قرار دارد که در ادامه راه آسفالته قلعه بابک بعد از گذر از روستای شجاع آباد ، هجراندوست ، و آغویه و علی آباد به این پارک می رسد . این مکان با داشتن چمن زار های معطر در دل جنگل جای دنج و آرامی برای آرامش و استراحت عاشقان طبیعت فراهم ساخته است .

وجود میوه های گوناگون همچون گردو ، فندق ، تمشک و ذغال اخته و همچنین زمزمه پرندگان طبیعت همران با نسیم محلی چشم و دل هر رهگذر را نوازش می کند.

گستره ی این پارک از قلعه درسی آغاز میشود و تا جنگلهای آینالو در کنار ارس ادامه میابد در ارتفاعات این تفرجگاه انواع گونه های گیاهی که مثل اینکه کلکسیونی از گیاهان دارویی و صنعتی میباشد مانند: آویشن – کهلیک اوتی – شیرین بیان –بومادران و … که برای بیماری مختلف مانند سرماخوردگی – سینوزیت و … مفید میباشد باعث شده است که به جاذبه های این پارک افزوده و برای جمع آوری گیاهان مردم بیشتر مجذوب و شیفته ی این پارک گردند

روي هم رفته هر چه از شرق شهرستان کليبر به غرب يا شمال نزديک شويم به انبوهي جنگل افزوده و نواحي استپي جنگل کاسته مس شود . يکي ديگر از جاهاي با صفا و دل انگيز به دليل وجود چشمه سارهاي فراوان و آب و هواي خوش پذيراي گردشگران مي باشد پارک جنگلي و طبيعي مکيدي است .
اين تفرجگاه درست در پشت کوهستانهاي جاويدان قرار دارد راهي که بدانجا منتهي مي گردد از راه آسفالته قلعه بابک که بعد از گذر از روستاي شجاع آباد ، هجراندوست ، و آغويه و علي آباد به اين مکان مي رسد . اين مکان با داشتن چمن زار هاي معطر در دل جنگل جاي دنج و آرامي براي آرامش و استراحت عاشقان طبيعت فراهم ساخته است .
وجود ميوه هاي گوناگون همچون گردو ، فندق ، تمشک و ذغال اخته و همچنين زمزمه پرندگان طبيعت همران با نسيم محلي چشم و دل هر رهگذر را نوازش مي کند.
گسترده اين پارک از قلعه درسي آغاز ميشود و تا جنگلهاي آينالو در کنار ارس ادامه ميابد در ارتفاعات اين تفرجگاه انواع گونه هاي گياهي که مثل اينکه کلکسيوني از گياهان دارويي و صنعتي ميباشد مانند: آويشن – کهليک اوتي – شيرين بيان –بومادران و … که براي بيماري مختلف مانند سرماخوردگي – سينوزيت و … مفيد ميباشد باعث شده است که به جاذبه هاي اين پارک افزوده و براي جمع آوري گياهان مردم بيشتر مجذوب و شيفته ي اين پارک گردند.

قلعه آوارسین(به نقل از تبیان)

در میان کوه های سر به فلک کشیده شمال شرقی شهر کلیبر، قلعه ای باستانی قرار دارد که از دیدنی ترین آثار تاریخی استان آذربایجان شرقی به شمار می رود. قلعه ای که مثل تمام قلعه های منطقه قراداغ (ارسباران) نماینده تاریخ پر حادثه ایران باستان است.

قلعه آوارسین را متعلق به دوره ساسانیان می دانند و عده ای از باستان شناسان عقیده دارند که آثار به دست آمده در این قلعه متعلق به دوره اشکانی، اوایل دوره ساسانی و دوره اسلامی است که نشان می دهد این قلعه در تمام این دوره ها مورد استفاده بوده است. حمدالله مستوفی، نویسنده و تاریخ نگار معروف سده هشتم هجری قمری هم بنای این قلعه را به بکر بن عبدالله از اصحاب حضرت رسول (ص) نسبت می‌دهد که به امر عمر خلیفه دوم در سال 22 هجری به آذربایجان لشگر کشید. شاید برایتان جالب باشد اگر بدانید که اطلاعات درباره این قلعه به حدی محدود است که باستان شناسان هنوز نام اصلی این قلعه را به طور قطع نمی دانند و به همین دلیل آن را با نام روستایی كه در محدوده آن واقع شده است، مشخص می کنند.

 

 

معماری بر سنگ خارا

تاسیسات معماری قلعه آوارسین، برج‌ها، دیوارها و آب انبار این قلعه مهم ترین ویژگی های آن هستند. در قسمت جنوبی قلعه دو آب انبار مجزا در کنار هم قرار دارند. یکی مسقف و دیگری روباز. قلعه آوارسین 5 برج مدور برای نگهبانی دارد که ارتفاع بلندترین برج آن به بیش از 800 متر می رسد. عده ای معتقدند که این قلعه از استحکامات دفاعی بابک خرمدین در منطقه قره داغ آذربایجان بوده است. این قلعه در دوران آبادانی 300 متر طول و 100 متر عرض داشته و در قسمت‌های شمال و جنوب آن آثاری از بقایای معماری به چشم می‌خورد.

در قسمت شمال قلعه هم برج دیده‌بانی وجود دارد که تنها ورودی قلعه هم به دلیل وجود پلکان از همین سمت است. این راه از داخل جنگل می گذرد و پلکان‌ 34 تایی قلعه که در حال حاضر تنها قسمتی از آن باقی مانده است، روی صخره‌های سخت و سیاه خارا کنده شده‌اند و یکی از بخش های شگفت انگیز بنا هستند. به جز این راه ورودی، بقسه جوانب قلعه را پرتگاه های وحشتناک و دره های عمیقی گرفته اند که به مهاجمان اجازه ورود نمی دادند.

اگر از نگاه باستان شناسان این قلعه را بررسی کنید، متوجه می شوید که سفال‌های هزاره اول قبل از میلاد درصد کمتری از سطح قلعه را به خود اختصاص داده اند و آثار مربوط به این دوره بیشتر تاسیسات معماری را شامل می‌شود. در عوض سفال‌های اسلامی عمدتا به صورت چرخ‌ساز با خمیره نخودی و قرمز و تمپر مواد کانی ساخته شده‌اند و این بنا را متفاوت کرده اند.

 

 

راه دسترسی

برای دیدن قلعه آوارسین باید به استان آذربایجان شرقی و 5/22 کیلومتری سمت جنوب خدا آفرین و 11 کیلومتری جاده اهر - کلیبر سفر کنید تا بتوانید این قلعه را در نزدیکی روستای آوارسین ببینید. این قلعه که در ارتفاع هزار و 556 متر از سطح دریا واقع شده، از شمال به روستای صقین، از غرب به روستای آوارسین و از بقیه جهات به ارتفاعات محدود می شود.

 

دسترسی به قلعه آوارسین از طریق یک جاده خاکی در مسیر کلیبر- خدآفرین امکانپذیر است که نرسیده به روستای آبش احمد از جاده کوهستانی کلیبر- خدآفرین منشعب می شود. البته یادتان باشد که در زمان بارش برف و باران، این جاده خاکی برای هیچ نوع ماشینی، حتی مینی بوس هم قابل استفاده نیست و مجبورید با پای پیاده آن را طی کنید. از اینجا به بعد، مسیر صعود به قلعه از داخل جنگل می گذرد و نه تنها سخت نیست، بلکه زیباترین و روح بخش ترین قسمت سفرتان هم خواهد بود. به طور کلی قلعه آوارسین که این روزها در چند دیوار کهنه خلاصه می شود، گزینه خوبی برای سفری یک روزه به شمار می رود. با این حال حواستان باشد که برنامه این سفر یک روزه را طوری بچینید که گرفتار بارندگی و گل و لای جاده نشوید.